Από την εξαιρετική σελίδα "Κρητική Δισκογραφία". Ευχαριστούμε!

 

Στο πλαίσιο αναζήτησης μουσικών συγγενειών της Κρήτης με τους γύρω τόπους, συνέταξα αυτή την playlist στο Spotify με τραγούδια από τα Νότια Δωδεκάνησα και συγκεκριμένα από τα νησιά Ρόδος, Κάρπαθος, Κάσος, Τήλος, Σύμη, Νίσυρος, Χάλκη και Καστελλόριζο.

Αξιοσημείωτη είναι η εμμονή στη χρήση της λύρας με κουδουνάκια και της τσαμπούνας στην Κάρπαθο και στην Κάσο, ενώ στη Ρόδο και στα γύρω νησιά, επικρατεί το βιολί. Κανείς θα περίμενε σε κάποιες από τις ηχογραφήσεις να συναντήσουμε και σκοπούς που στην Κρήτη χρησιμοποιούνται για μακροσκελή αφηγηματικά τραγούδια (Ερωτόκριτος, του Άι Γιώργη, του Λεράτου κλπ) σε μεγάλη "ποσότητα", αλλά τέτοιο συναντούμε στη Ρόδο ("Ο Κωσταντής κι ο Κάουρας") σε 5άσημο ρυθμό. Στην Κάρπαθο συναντούμε πολλά ανομοιοκατάληκτα τραγούδια (σαν ριζίτικα) όπως το "Άρχοντες τρών' και πίνουσι". Στη Ρόδο τρανταχτή είναι η ομοιότητα του "Ροδίτικου" με τον "Πρώτο Χανιώτικο", καθώς λέγεται ότι έφεραν αυτό τον σκοπό οι Κρήτες κατά την Οθωμανική κατοχή.

Κάτι που δεν μπορούμε να παραβλέψουμε είναι το πώς θέλουν στην Κάσο και στην Κάρπαθο να ακούγεται η μουσική τους. Εκεί παρατηρούμε ότι οι ζυγιές (λύρα-λαούτο ή τσαμπούνα-λαούτο) είναι αρκετά ισοδύναμες όσον αφορά την ακουστότητα, δημιουργώντας έναν συμπαγή ηχητικό όγκο που δεν απαντάται σε καμία άλλη νησιωτική μουσική παράδοση του ελλαδικού χώρου. Ενώ στη Ρόδο και στα γύρω νησιά (Χάλκη, Σύμη, Τήλος, Νίσυρος) ο ρόλος του σολιστικού οργάνου (βιολί κυρίως) είναι σαφώς πιο διαχωρισμένος όσον αφορά την ηχηρότητα και την ευκρίνεια, όπως συνηθίζεται εξάλλου και στα υπόλοιπα νησιά της Ελλάδας.

Επίσης στην Κάρπαθο και στην Κάσο συναντούμε έναν πολύ ιδιαίτερο τρόπο στην απόδοση (τραγούδισμα) των στίχων (φωναχτά) αλλά και όσον αφορά το γεγονός ότι συναντούμε πολύ συχνά σταυρωτή ομοιοκαταληξία και πολλές επαναλήψεις φράσεων και λέξεων. Δίνεται η εντύπωση ότι ειδικά στην Κάρπαθο δεν έχει υπάρξει κάποια συνειδητή προσπάθεια για μουσικό εκμοντερνισμό ή για κάποιο είδος έντεχνης "ωραιοποίησης" της μουσικής.

Αυτές είναι κάποιες πρώτες παρατηρήσεις. Η ανάρτηση αυτή σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί έρευνα. Θα χαρώ πολύ να υπάρξει σχολιασμός επί του θέματος.

Θεμιστοκλής Παντελόπουλος